FES Interview
Orthomoleculaire therapie - Theorie en Praktijk
Verschenen in FES (Tijdschrift van de Fibromyalgievereniging) in 2004
We leven in een vreemde tijd die op allerlei fronten veel van ons eist. Uit onderzoek blijkt dat stress, onvolwaardige voeding door vervuiling en verkeerde voedingsgewoontes ons lichaam dusdanig beïnvloeden dat er tekorten ontstaan. Dus ook met het trouw eten van twee stuks fruit en 2 ons groente zijn we er nog niet. Aanvullingen op ons normale voedingspatroon zijn gewenst en soms bitter noodzakelijk.
De redactie sprak hierover met twee mensen. Dicky Haisma uit Maarssen die werkzaam is als acupuncturiste en orthomoleculaire adviezen geeft. Ze is bezig met het afronden van de cursus orthomoleculaire geneeskunde en fytotherapie. Jan Blaauw is al wat meer een oude rot in het vak . Verschillende artikelen van zijn hand gaan in op de orthomoleculaire benadering van fibromyalgie. Hij is aangesloten bij bijna alle verenigingen, die zich bezighouden met deze vorm van therapie (V.N.T., St RING, M.B.O.G. en N.G.S.). Hij heeft een eigen praktijk in Zoetermeer, waarin hij vanuit verschillende disciplines te werk gaat (orthomoleculaire geneeskunde, klassieke homeopathie, natuurgeneeskunde en wetenschappelijke sportbegeleiding, electro-acupunctuur).
Veel junkfood en snelle snacks
Dicky Haisma geeft aan dat we met een goed functionerend lichaamssysteem in een goede gezondheid verkeren. Maar dit lichaamssysteem kan alleen functioneren als het kan beschikken over voldoende hoeveelheden van alle moleculen. Wanneer is deze hoeveelheid nu voldoende? De graadmeter is in veel gevallen het ontstaan van allerlei vage klachten. Klachten, die op termijn bijdragen tot het ontstaan van ziekten. Sommige mensen hebben per definitie een verhoogde behoefte aan supplementen (aanvullingen). Gejaagde mensen bijvoorbeeld of zieken of mensen, die herstellen van een ziekte maar ook topsporters, mensen, die aan het lijnen zijn of rokers. Vooral bij jonge mensen wordt er wat af gesnackt; veel snelle koolhydraten en dikmakende vetgehaltes van junkfood zorgen al snel voor risico's voor de gezondheid. Maar wie eet er in Nederland elke dag goed en gevarieerd?
Zelfs scheurbuik schijnt volgens haar zeggen vandaag de dag nog voor te komen. Als je voortdurend kapotte en gebarsten lippen hebt en ook nog een dikke laag eelt onder je voeten, dan heb je in ieder geval de uiterlijke verschijnselen van iemand met een veel te groot tekort aan Vitamine C. Pas geleden is de ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheid) hiervan op 60 mg. gesteld maar dat blijkt bij lange na niet genoeg. De grote therapeutische en preventieve mogelijkheden van Vitamine C worden daarmee behoorlijk onderschat. Van Vitamine C heb je niet gauw teveel maar wel heel gauw te weinig.
Suppleren
In de jaren vijftig werd men zich ervan bewust dat ziekteprocessen altijd te maken hebben met verstoringen of beschadigingen op cellulair niveau. De orthomoleculaire wetenschap legt de nadruk op het beschermende en herstellende vermogen van de cel maar om gebruik te maken van dat vermogen is het noodzakelijk om de juiste hoeveelheden van de juiste voedingstoffen te geven en dat heet 'suppleren' (aanvullen). Als je een vervuilde cel wilt suppleren gebeurt er helemaal niets, dus het is niet aan te bevelen om zelf maar wat aan te rommelen met een aantal voedingssupplementen. Eerst moet het lichaam gereinigd worden; via testen moet gekeken worden in hoeverre het lichaam op celniveau vervuild is. Dus parasieten, virussen en zware metalen moeten uit ons lichaam verwijderd worden door middel van drainage en suppletie (schoonmaken van je lichaam en aanvullingen geven, die het lichaam ontgiften).
Maatwerk
Jan Blaauw benadrukt dat er geen altijd werkend supplementenpakket is voor de fibromyalgiepatiônt. Een aantal middelen is aan te bevelen maar bij andere moet er eerst gekeken worden naar de conditie, waarin het lichaam verkeert en de manier waarop een patiënt met de kwaal omgaat. Het kan zo zijn dat het lichaam nog te zwak is om veel supplementen te verdragen; dan moet er heel voorzichtig opgebouwd worden. Het kan ook zijn dat iemand eerst wat geestelijke begeleiding nodig heeft voordat tot orthomoleculaire behandeling wordt overgegaan. In de eerste sessies besteedt hij dan aandacht aan inzicht geven in en omgaan met de aandoening, die je hebt Hij vindt het jammer dat de fibromyalgiepatiënt vaak al zo'n lange weg heeft afgelegd voordat hij/zij bij hem terecht komt. De patiënt is als het ware murw geslagen door alle mislukte therapieën, waardoor eerst weer gewerkt moet worden aan het vertrouwen in de behandeling en de behandelaar.
Hij is voor een multidisciplinaire behandeling en in die zin schroomt hij ook niet om samen te werken met andere disciplines.
Om goed zicht te krijgen op de patiënt is het belangrijk dat er in het eerste gesprek uitgebreid ingegaan wordt op de ziektegeschiedenis van de patiënt (anamnese). Al naar gelang de bevindingen wordt er dan een behandelplan opgesteld. Orthomoleculaire aanvullingen werken meestal niet direct dus je moet als patiônt wel over een lange adem beschikken en niet na drie weken het hoofd moedeloos laten hangen.
De behandelduur varieert maar je zit al gauw aan 9 maanden vast.
Verdieping
Jan Blaauw is begin negentiger jaren begonnen met een verdieping in de oorzaken en gevolgen van fibromyalgie omdat hij signaleerde dat er ondanks een toename van het aantal patiënten maar weinig werd gedaan aan onderzoek en behandeling van hen. Het 'je moet er maar mee leren leven principe' vierde hoogtij. Hij kwam erachter dat een goede multivitamine en een hoge dosis Vitamine C iemand al wat deden opknappen, mits de cellen zelf niet vervuild waren. De werking van Vitamine C op biosystemen en subsystemen, die een relatie kunnen hebben met fibromyalgie is substantieel. Wat vooral opviel is dat de herstelperiode van fibromyalgiepatiënten niet evenredig is aan de activiteitenperiode. De herstelperiode is veel langer van duur dan bij een gezonde persoon. Door biopten te nemen uit de dwarsgestreepte spieren kwam naar voren dat er een tekort aan Carnitine was, een stof die helpt bij de voeding (het brengen van vetzuren) van spieren. Deze stof zou dan het beste werken in combinatie met co-enzym Q 10, magnesium en Vitamine B6. Toch bleek bij nader inzien het niet wenselijk om gelijk met Carnitine te beginnen omdat het lichaam daar wel aan toe moet zijn.
Als het zuurstofgehalte in het bloed gemeten wordt zal bij fibromyalgiepatiënten altijd voldoende aanwezig zijn maar het cruciale punt is dat er een chronisch zuurstoftekort in de dwarsgestreepte spieren is. Er wordt als het ware een zuurstofschuld opgebouwd en daardoor wordt weer te weinig ATP aangemaakt. Vandaar dat de herstelperiode van fibromyalgiepatiënten in vergelijking met gezonde personen soms wel tien keer zo lang is. Zowel Jan Blaauw als Dicky Haisma geeft aan dat dit zuurstoftekort wel eens een belangrijke oorzaak van fibromyalgie kan zijn.
Stresshormonen en groeihormonen
Half Nederland is tegenwoordig aan de Seroxat, een antidepressivum, dat ook vaak aan fibromyalgiepatiënten werd en wordt voorgeschreven. Niet helemaal onterecht want er is altijd sprake van een verstoorde serotoninehuishouding. Serotonine is een antistresshormoon. Hoewel er normale serotoninespiegels geconstateerd worden, blijkt dat bij fibromyalgiepatiônten antistoffen aanwezig zijn tegen serotonine, waardoor er toch sprake is van een tekort. L-Tryptofaan is een aminozuur dat ingezet kan worden bij dit tekort. Het zet als het ware de stof serotonine weer aan het werk. Het werkt slaapbevorderend en het verlaagt de pijnervaring. De slaapbevorderende werking is essentieel omdat bij fibromyalgiepatiënten de kwaliteit van de slaap slecht is, waardoor de uitscheiding van groeihormonen verstoord is. In fase vier van de slaap wordt tachtig procent van de totale dagelijkse productie uitgescheiden en juist die fase verloopt niet goed. Dat groeihormoon draagt onder andere bij aan een goede bloedsuikerregulering, bevordert het transport van aminozuren en het herstel en de belastbaarheid van spieren. Ook hier komen we dus weer uit bij het gebrekkige herstelmechanisme van spieren en orthomoleculaire aanvullingen zijn dan op zijn plaats (L-Ornithine).
Er wordt vaak hoog gedoseerd bij de orthomoleculaire therapie; toch leiden deze hoge doseringen nooit tot vergiftigingen omdat maatwerk geleverd wordt. De anamnese en de testen van de vervuilingsgraad van cellen leveren een dusdanige informatie, dat nauwkeurig gedoseerd kan worden.
Wel kan net als in de klassieke homeopathie een beginverergering optreden. Dat betekent alleen maar dat de behandelaar op de goede weg zit. Sommige middelen moeten bij andere middelen voorgeschreven worden omdat ze elkaars werking versterken.
Een heldere diagnose
Toen Jan Blaauw in zijn artikel 'Een orthomoleculair therapeutische benadering van fibromyalgie' van 1996 schreef dat fibromyalgie wijst op door stress gestoorde relatie tussen psyche, immuunsysteem en neuro-endocrien systeem, was deze bevinding tamelijk nieuw. Orthomoleculaire aanvullingen grijpen op alle drie de niveaus in en hebben een regulerende werking. Als je fibromyalgie hebt kun je wel spreken van een verzwakt systeem, dus soms is het niet goed om deze drie niveaus tegelijk aan te pakken. Dan is het wenselijk om eerst het immuunsysteem te versterken. Verder is het van belang dat de juiste diagnose gesteld is. Fibromyalgie wordt heel vaak verward met een Post Viraal Syndroom bijvoorbeeld; een syndroom dat verdacht veel lijkt op Fibromyalgie en dat ontstaat na de ziekte van Pfeiffer (een herpesvirus) of na andere herpesvirussen. Ook het Chronisch Vermoeidheidssyndroom ligt dicht bij Fibromyalgie qua symptomen. De orthomoleculaire behandeling van PVS en CVS verschilt van die van fibromyalgie.
Je doet weer mee
Jan heeft veel patiënten met fibromyalgie behandeld en kan dus een duidelijk antwoord geven op de vraag of orthomoleculaire therapie werkt. Na één jaar heeft deze therapie voor tachtig procent van de patiënten positief gewerkt en met positief bedoelt hij dan dat deze mensen weer geheel of gedeeltelijk aan het arbeidsproces deelnemen. De twintig procent, die buiten de boot valt, kan verkeerd gediagnosticeerd zijn of de doseringen kunnen bij hen verkeerd uitpakken. In sommige gevallen is er sprake van een ander hoofdkwaal en dan is fibromyalgie een afgeleide daarvan (secundair).Als de keuze van de patiënt bewust is, worden de beste resultaten geboekt. Deze patiënten zetten door en dat is essentieel omdat instantresultaten niet vaak voorkomen. Het is niet aan te bevelen om zelf naar de natuurwinkel te stappen met een lijstje middelen, dat goed zou kunnen werken.
Je moet namelijk ook met de reacties op de supplementen om kunnen gaan. Bio Quinon Q 10 geeft na een aantal weken behoorlijk wat energie. Als je die energie gelijk omzet in veel meer actie kun je er zelfs veel slechter aan toe raken. Er zit een opbouw in de therapie, die zeer goed uitgedacht wordt. Met een goede begeleiding door iemand met kennis van zaken kan op termijn je pijnniveau omlaag en je arbeidsproductiviteit omhoog gaan.
Algemene informatie
In de meeste gevallen worden de consulten wel door ziektekostenverzekeraars vergoed. Zeker als de orthomoleculaire therapeut aangesloten is bij het MBOG. Nog steeds is er kaf onder het koren want iedereen mag zich in wezen orthomoleculair therapeut noemen. Jan Blaauw is geen reguliere arts maar heeft wel zijn sporen verdiend op het gebied van orthomoleculaire therapie. In zijn folder wordt uitgebreid ingegaan op zijn gevolgde opleidingen en opgedane ervaring. Hij heeft zich onder andere gespecialiseerd in de orthomoleculaire behandeling van fibromyalgiepatiënten.
Op zijn site staan zijn artikel 'Een orthomoleculair therapeutische benadering van fibromyalgie' met onder andere de richtlijnreceptuur bij primaire fibromyalgie.
